خبرگزاري آريا - گروهي از محققين متشکل از دانشجويان و اعضاي هيأت علمي دانشکده فناوري‌هاي نوين پزشکي دانشگاه علوم پزشکي تهران توانستند در پژوهشي با حمايت دانشگاه علوم پزشکي تهران و معاونت علمي و فناوري رياست جمهوري، به روشي نوين براي درمان سرطان نوروبلاستوما دست يابند که اولين از نوع خود در جهان است.
به گزارش خبرگزاري آريا به نقل از مرکز ارتباطات و اطلاع‌رساني معاونت علمي و فناوري رياست جمهوري، در طرحي با حمايت ستاد توسعه فناوري‌هاي سلول‌هاي بنيادي معاونت علمي و فناوري رياست جمهوري، پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکي تهران توانستند با فعال کردن سلولهاي ايمني بر عليه سلولهاي سرطاني، مدل حيواني مبتلا به اين عارضه را درمان کنند و سلولهاي سرطاني را به ميزان قابل توجهي از بين ببرند.
عليرضا شعاع حسني محقق اول اين پژوهش در رابطه با اين روش اينگونه گفت: سلولهاي کشنده ذاتي نوعي از سلول‌هاي سيستم ايمني هستند، که خط اول دفاعي بدن در برابر عوامل مهاجم و سلولهاي سرطاني را تشکيل مي‌دهند. اما گاه سلولهاي سرطاني با مکانيسم‌هاي پيچيده اي قادرند از دست سلولهاي کشنده ذاتي فرار کنند و حتي آنها را غيرفعال کنند و در نتيجه بطور پنهاني به رشد موذيانه خود ادامه دهند.
وي توضيح داد: در داخل بدن، سلولهاي مختلف با استفاده از ترشحات بسته‌بندي‌شده‌اي به نام "اگزوزوم" با يکديگر ارتباط برقرار کرده و تبادل اطلاعات مي‌کنند. اساس روش نوين ايجاد شده در اين پژوهش نيز بر اين استوار است که اگزوزوم‌هاي سلولهاي کشنده ذاتي که در تماس با سلولهاي تومورال نوروبلاستوما بوده‌اند، در آزمايشگاه استخراج مي‌شوند؛ سپس اين اگزوزوم‌ها در مجاورت و تماس با سلول‌هاي کشنده ذاتي ديگري که بکر هستند، قرار مي‌گيرند و از اين طريق اين سلولها فعال مي‌شوند. در پژوهش ما ثابت شد که اين سلولهاي ايمني فعال‌شده با قدرتي چندين برابر قادرند سلولهاي نوروبلاستومايي را از بين ببرند.
وي افزود: اگزوزوم‌هاي ترشح شده از سلولهاي کشنده ذاتي براي اولين بار در جهان در مقاله منتشر شده از اين پژوهش با عنوان نگزوزوم (Nexosome) نام‌گذاري شدند.
اميرعلي حميديه دبير ستاد توسعه فناوري‌هاي سلول‌هاي بنيادي معاونت علمي و سرپرست اين پروژه تحقيقاتي گفت: نوروبلاستوم شايع‌ترين تومور توپر در کودکان است که درصد زيادي از مبتلايان به آن با جراحي و شيمي‌درماني بهبود پيدا مي‌کند. اما برخي از بيماران به شيمي‌درماني پاسخ نمي‌دهند و تومور مجددا در بدن تشکيل مي‌شود و عود مي‌کند. در نتيجه لازم است براي اين گروه از بيماران پيوند مغز استخوان (سلولهاي بنيادي خونساز) انجام شود.
وي ادامه داد: متاسفانه گاهي پيوند سلولهاي بنيادي خونساز نيز مؤثر نمي‌افتد و بدنبال عود بيماري عواقب ناگواري در انتظار بيمار خواهد بود. از اين رو مراکز درماني پيشرفته دنيا بدنبال يافتن راهکارهاي نوين براي از بين بردن اين نوع از سلولهاي تومورال مقاوم به درمان بوده‌اند. بدون شک، ايجاد روش فعالسازي سلول‌هاي کشنده ذاتي در نتيجه‌ي پژوهش حاضر، يکي از درمانهاي اميدبخش براي علاج سرطان‌هاي توپر مقاوم به درمان در آينده نزديک خواهد بود.
لازم بذکر است در مطالعه اين گروه از پژوهشگران، سلولهاي کشنده ذاتي فعال شده با نگزوزوم‌ها بر روي مدل موشي حامل تومور نوروبلاستومايي آزمايش شدند و نتايج بيانگر اين واقعيت بود که اين سلول‌هاي فعال‌شده به‌طور بسيار کارآمدي موجب از بين رفتن تومور در موش‌ها و بهبود کامل آنها شدند. البته، در پژوهش‌هاي انجام شده در برخي نقاط دنيا از «سايتوکاين ها» براي فعال کردن سلول‌هاي کشنده ذاتي استفاده شده است. اما در پژوهش حاضر مشخص شد که سلولهاي کشنده ذاتي فعال شده با نگزوزم‌ها از سلولهاي مشابه فعال‌شده با سايتوکاين‌ها بطور قابل توجهي قويتر و مؤثرتر بوده‌اند.
اين نتايج مي‌تواند نويدبخش استفاده از يک روش نوين براي بهره بردن از سلول‌هاي کشنده ذاتي در درمان بيماران مبتلا به انواع ديگر تومورهاي توپر باشد. اميد است با توجه به نتايج مثبت حاصله از مطالعه برروي مدل حيواني، در آينده نزديک مطالعه کارآزمايي باليني استفاده از اين سلول‌ها در کشور آغاز شود. شايان ذکر است اين پروژه تحقيقاتي به عنوان پژوهش برتر در کنگره سالانه انجمن سلول‌درماني آسيايي (Asian Cellular Therapy Organization) مورد تقدير قرار گرفت.
نتايج اين پروژه تحقيقاتي در مجله معتبر بين‌المللي ايمونوتراپي منتشر شده است:
http://journals.lww.com/immunotherapy-journal/Citation/2017/09000